Historia parafii

Już w początkach XIV wieku Malec jest notowany jako własność szlachecka. W XV wieku stanowi istotny punkt strategiczny w walkach między księstwem oświęcimsko-zatorskim a krakowskimi rycerzami. Pod koniec tego wieku Kazimierz Jagiellończyk ofiaruje „dobra maleckie” Piotrowi Komorowskiemu, przez którego aż do przełomu XVI i XVII wieku należą do rodu Jordanów. W roku 1630 nowy właściciel – Mikołaj Wolski z Podhajec zapisuje Malec ufundowanemu przez siebie klasztorowi Kamedułów w podkrakowskich Bielanach. 154 lata później austriacki cesarz Józef II odbiera wieś zakonnikom i przeznacza ją na „fundusz religijny”. Następnie Malec przechodzi w prywatne ręce Larischów, dalej hrabiów Borkowskich, a w okresie międzywojennym na ziemiach maleckich gospodarzy Karol Hampel. Po reformie rolnej część majątku przejmuje Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna „Zgoda”.

Życie religijne związane było z parafią w Osieku. Tam też mieszkańcy Malca chodzili do kościoła. Początkiem uniezależniania się od ośrodka osieckiego było wybudowanie w latach 1848-49 kapliczki – wotum po panującej dwa lata wcześniej zarazie. Stała się ona miejscem postoju pątników z okolic Rzyk, Andrychowa, Roczyn i Bulowic zmierzających na odpusty do Bielan i z powrotem. Pielgrzymki te obchodziły kaplicę w koło modląc się i śpiewając. W maju mieszkańcy gromadzili się tutaj, aby odmawiać litanię i śpiewać pieśni Maryjne. W roku 1892 staraniem osieckiego księdza proboszcza Franciszka Zadęckiego odprawiona w niej została pierwsza msza św. Była to ogromna uroczystość z wystawieniem Najświętszego Sakramentu, procesją i… wystrzałami z moździerz, które specjalnie na tę okoliczność sprowadzono z Osieka.

W czasie okupacji mszy świętych już tu nie było, tylko nabożeństwa majowe. W innych miesiącach w każdą niedzielę po południu śpiewano Litanię Loretańską i pieśni Maryjne. W październiku gromadzono się licznie na wspólnym różańcu. Od 1941 roku kaplica służyła jako punkt spotkań konspiracyjnych, których punktem konspiracyjnym było słuchanie ukrytego w ołtarzu radia. Gdy w latach 1942-43 niemieccy osadnicy zaczęli niszczyć krzyże i kapliczki, na polecenie ks. Proboszcza Wojciecha Pitali zostają przeniesione do Osieka ołtarzowe relikwie, natomiast za wstawiennictwem opiekującego się kaplicą pana Ludwika Palmy, pozostawiono w ołtarzu obraz Matki Bożej Gromnicznej. Jej to obecności niektórzy przypisują dosyć szczęśliwe przeżycie przez Malec okupacji, mimo aktywnego udziału jego mieszkańców w ruchu oporu.

Zaraz po wojnie umieszczono w ołtarzu nowe relikwie: błogosławionego Jozafata Kuncewicza i św. Tomasza Becketa. Nowy proboszcz osieckiej parafii Władysław Groks wprowadza częstsze odprawianie mszy św., a nie tylko dwa razy w roku jak to było przed wojną. Zaprowadza również nabożeństwo do św. Jana Kantego oraz zaczyna szerzyć w Malcu Jego kult, myśląc o wzniesieniu świątyni ku czci Świętego.

św. Jan Kanty

W roku 1956 pierwszy raz w historii Malec przeżywa wizytację biskupią. Przybycie krakowskiego biskupa Franciszka Jopa mobilizuje mieszkańców do budowy wieżyczki umożliwiającej zawieszenie dzwony. W tym samym czasie realizując zamysł ks. Władysława Groksa rozpoczęto starania o budowę kościoła, gromadząc w tym celu pierwsze materiały. Niestety z powodu niesprzyjającego klimatu politycznego nie dało się tego zamiaru w tym czasie zrealizować. Dlatego do istniejącej już kapliczki dobudowano tylko nowe pomieszczenie, aby większa ilość uczestników nabożeństw mogła pomieścić się pod dachem.

Teraz też regularnie, w każdą niedzielę przyjeżdżał ksiądz z Osieka aby odprawić Mszę św., a z czasem zaczęto tu również udzielać sakramentów św.

Katechizacja dzieci i młodzież miała miejsce w życzliwie udostępnianych prywatnych domach parafian. W 1981 roku staraniem księdza katechety z Osieka Krzysztofa Strauba wybudowano, pełniący później funkcję plebani, dom katechetyczny.

W sprzyjającym okresie parafianie pod przewodnictwem proboszcza osieckiego ks. Kanonika Franciszka Nogi rozpoczęli starania o pozwolenie na budowę swojej świątyni w Malcu.

Papież Jan Paweł II święci kamień węgielny, z lewej ks. Rajda z Osieka

Przed drugą przerwą zimową, gdy mury osiągnęły 8 metrów, w czwartek 22 listopada 1984 roku Jego Ekscelencja Ks. Franciszek Kardynał Macharski dokonał uroczystego wmurowania Kamienia Węgielnego poświęconego przez Ojca Świętego Jana Pawła II podczas II pielgrzymki do Polski. Parafialna uroczystość poprzedzona dniem spowiedzi św. Zgromadziła prawie wszystkich mieszkańców Malca oraz licznych gości.

kard. Macharski wmurowuje kamień węgielny

Następne lata to żmudne zmaganie się z oporną materią budowlaną i kłopotami finansowymi. Ofiarność Malca musi być wspomagana zaangażowaniem parafii macierzystej w Osieku, ofiarami licznych parafii diecezji krakowskiej oraz pomocą finansową Wydziału Budownictwa Sakralnego Kurii Metropolitalnej w Krakowie.

Od początku do budowy świątyni zostaje delegowany osiecki wikariusz ks. Zdzisław Budek. Jest sercem i motorem budowlanego duszpasterstwa, które funkcjonuje wokół kapłańskiego powołania. Rok 1987 kończy się zamknięciem bryły kościoła dachem i pokrycie go miedzianą blachą. 1 lipca 1988 roku ks. Z. Budek zamieszkuje w Malcu otrzymując polecenie organizacji samodzielnego Ośrodek Duszpasterski.

Kościół podczas budowy

W roku 1989 ma miejsce I suma odpustowa ku czci św. Jana Kantego w murach nowej świątyni. Dzięki łasce bożej, pracy i ofiarności wiernych Malec ma swój funkcjonujący kościół. 1 września 1990 roku J.E. ks. Bp Kazimierz Górny udziela pierwszego Sakramentu Bierzmowania. Na stałe w życie malczan wpisały się: różaniec, roraty, droga krzyżowa, gorzkie żale, majówki.

W styczniu 1991 roku dekretem Arcybiskupa Metropolity Krakowskiego Franciszka kard. Macharskiego zostaje erygowana w Malcu parafia pw. Św. Jana Kantego. Jej proboszczem – po 16 latach posługi kapłańskiej – został ks. Zdzisław Budek.

25 czerwca 1991 roku dekretem biskupim w miejsce ks. Budka proboszczem maleckiej parafii zostaje ks. Jacek Jaskiernia. Jest to jego pierwsze proboszczowanie.

Kościół po zakończeniu budowy

Odpust ku czci św. Jana Kantego w 1991 roku staje się okazją do zredagowania pierwszego numeru parafialnego czasopisma, które przyjmuje tytuł wskazujący na jego bezpośredni i niezobowiązujący czasowo charakter – List do Parafian.

Cały czas trwa upiększanie kościoła. Wykańczane są kolejne elementy świątyni. 1 roku 1993 gruntownie odrestaurowano kapliczkę koło kościoła oraz zakupiono działkę z myślą o budowie plebanii.

W roku 1995 ma miejsce pierwsza wizytacja kanoniczna parafii w Malcu. Dokonuje jej Ordynariusz Diecezji Bielsko-Żywieckiej J. E. ks. Biskup Tadeusz Rakoczy. Parafię odwiedza niespodziewanie także Nuncjusz Apostolski Rwandy J. E. ks. Bp Juliusz Janusz.

Kościół w Malcu

Kolejne lata w życiu parafii to żmudna, codzienna praca duszpasterska. Ukończona zostaje budowa plebanii. W wakacje roku 2006 parafię opuszcza ks. proboszcz Jacek Jaskiernia przeniesiony dekretem biskupim do parafii w Żabnicy. Jego miejsce zajmuje ks. Jan Gawlas.

ks. Jan Gawlas